خبرگزاری آریا -دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، امروز (پنجشنبه) نخستین نشست «مجلس صلح» را که خود بنیانگذار آن است، ریاست کرد. این ابتکار جدید واشنگتن اگرچه با استقبال متحدان ترامپ مواجه شده، اما از سوی کشورهایی که نگران تضعیف نقش سازمان ملل هستند، با انتقاداتی نیز همراه بوده است.
به گزارش آریا، ترامپ برای اولین بار ایده تأسیس این نهاد را در سپتامبر گذشته و همزمان با اعلام طرح خود برای پایان دادن به جنگ غزه مطرح کرد. بعدها مشخص شد که دامنه اختیارات این شورا فراتر از غزه، حل مناقشات دیگر در سراسر جهان را نیز دربرخواهد گرفت؛ نقشی که به طور سنتی بر عهده سازمان ملل بوده است.
بر اساس اساسنامه این نهاد، دوره عضویت کشورها سه ساله است، اما هر کشور با پرداخت یک میلیارد دلار برای تأمین بودجه فعالیتها، میتواند به عضویت دائمی دست یابد. کاخ سفید پیشتر مارکو روبیو (وزیر خارجه)، استیو ویتکاف (فرستاده ویژه ترامپ)، تونی بلر (نخستوزیر اسبق بریتانیا) و جرد کوشنر (داماد ترامپ) را به عنوان اعضای شورای اجرایی مؤسس معرفی کرده بود.
کدام کشورها عضو شدهاند؟
حساب رسمی این شورا در شبکه اجتماعی ایکس، بیش از 20 کشور را به عنوان اعضای مؤسس معرفی کرده که عمدتاً از متحدان کلیدی واشنگتن در خاورمیانه هستند:
خاورمیانه: اسرائیل، عربستان، قطر، مصر، بحرین، اردن، کویت، مراکش، ترکیه، امارات
سایر نقاط جهان: آلبانی، آرژانتین، ارمنستان، آذربایجان، بلاروس، بلغارستان، کامبوج، السالوادور، مجارستان، اندونزی، قزاقستان، کوزوو، مغولستان، پاکستان، پاراگوئه، ازبکستان، ویتنام
کدام کشورها غایب هستند؟
بسیاری از متحدان غربی واشنگتن دعوت به عضویت را نپذیرفتهاند. قدرتهای بزرگ جنوب جهانی مانند برزیل، هند، مکزیک و آفریقای جنوبی نیز حضور در این نهاد را رد کردهاند. رهبران بریتانیا، اتحادیه اروپا، فرانسه، آلمان، نروژ و سوئد اعلام کردهاند به مجلس صلح نمیپیوندند.
ترامپ ماه گذشته دعوت از کانادا را پس از سخنرانی نخستوزیر مارک کارنی در داووس پس گرفت. برزیل و مکزیک عدم عضویت خود را به نبود نماینده فلسطین در این نهاد مرتبط دانستند. واتیکان نیز با استناد به اینکه مدیریت بحرانها باید در حوزه اختیارات سازمان ملل باقی بماند، به این شورا نپیوست. چین و روسیه که در شورای امنیت حق وتو دارند، از جمله غایبان اصلی هستند.
اختیارات مجلس صلح چیست؟
شورای امنیت در نوامبر سال گذشته قطعنامه پیشنهادی آمریکا را به تصویب رساند که به رسمیت شناختن این نهاد و استقبال از آن به عنوان «مدیریت انتقالی موقت» برای بازسازی غزه بود. این قطعنامه به مجلس صلح اجازه استقرار نیروی ثبات بینالمللی موقت در غزه (تا پایان 2027) را میدهد و این نهاد را موظف به ارائه گزارش هر شش ماه به شورای امنیت کرده است. چین و روسیه با رأی ممتنع خود نسبت به عدم شفافیت نقش سازمان ملل در آینده غزه انتقاد کردند.
فراتر از غزه، هنوز مشخص نیست این نهاد از چه سازوکار قانونی یا ابزارهای اجرایی برخوردار خواهد بود و چگونه با سازمان ملل همکاری میکند. بر اساس اساسنامه، رئیس شورا (ترامپ) از اختیارات اجرایی گسترده از جمله حق وتو و عزل اعضا برخوردار است.
موج انتقادات از کجا میآید؟
کارشناسان حقوق بشر رویکرد ترامپ در مدیریت اراضی خارجی را به شیوههای استعماری تشبیه کردهاند. انتقاد اصلی به نبود نماینده فلسطین در نهادی است که مأمور اداره موقت سرزمینهای فلسطینی شده است. حضور تونی بلر نیز به دلیل نقشش در جنگ عراق و تاریخ استعماری بریتانیا در خاورمیانه جنجالبرانگیز شده است.
عضویت کشورهایی با سوابق ضعیف حقوق بشری (از جمله بلاروس و السالوادور) و به ویژه حضور اسرائیل در نهاد ناظر بر اداره موقت غزه، با انتقادات گستردهای همراه بوده است.
چه کسانی در نشست امروز حضور دارند؟
تقریباً تمام کشورهای عضو در نشست امروز شرکت کردهاند. یک مقام ارشد آمریکایی از حضور بیش از 20 کشور دیگر به عنوان ناظر خبر داد: ژاپن، کره جنوبی، هند، تایلند، بریتانیا، اتحادیه اروپا و کشورهای عضو شامل اتریش، کرواسی، قبرس، جمهوری چک، فنلاند، آلمان، یونان، ایتالیا، هلند، لهستان، رومانی، اسلواکی، نروژ، سوئیس، مکزیک و عمان.
بازسازی غزه، کمکهای بشردوستانه و استقرار نیروی ثبات، محورهای اصلی گفتوگوها هستند.
منبع: رویترز