خبرگزاری آریا - میدان مشترک پارس جنوبی در زمستان 1404 با ثبت تولید روزانه 730 میلیون مترمکعب گاز غنی، رکوردی تاریخی در بیش از دو دهه بهرهبرداری خود به ثبت رساند، این دستاورد راهبردی با اتکا به اجرای تعمیرات اساسی، توسعه فازهای مرزی، حفاری چاههای جدید و بهینهسازی تجهیزات محقق شد.
به گزارش خبرنگار شانا، میدان مشترک پارس جنوبی بهعنوان بزرگترین میدان گازی جهان، سالهاست ستون اصلی تأمین انرژی کشور بهشمار میآید؛ میدانی که در روزهای اوج مصرف زمستان، نقشی تعیینکننده در حفظ پایداری شبکه گاز، تأمین سوخت نیروگاهها و استمرار فعالیت صنایع ایفا میکند.
در شرایطی که این میدان وارد نیمه دوم عمر خود شده و افت طبیعی فشار مخزن آغاز شده است، ثبت رکوردهای پیدرپی برداشت در زمستانهای 1403 و 1404 نشان میدهد مجموعهای از اقدامهای فنی، عملیاتی و مدیریتی توانسته نهتنها از افت تولید جلوگیری کند، بلکه ظرفیت برداشت را به بالاترین سطح در تاریخ بهرهبرداری این میدان برساند.
محسن پاکنژاد، وزیر نفت هفته گذشته خبر از ثبت رکورد جدید برداشت گاز از میدان مشترک پارس جنوبی داد. به گفته وی، برداشت گاز از بزرگترین میدان مشترک گازی جهان در سمت ایران به 730 میلیون مترمکعب در روز رسیده است.
وزیر نفت همچنین در صفحه خود در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «در شرایط سخت تحریم، همکارانم در پارس جنوبی با ثبت رکورد تاریخی 730 میلیون مترمکعب تولید گاز در روز، تکیهگاهی مطمئن برای مدیریت انرژی زمستان 1404 شدند. این موفقیت، حاصل غیرت و تلاشی خستگیناپذیر برای گرمابخشی به خانههای مردم عزیز ایران در این روزهای سخت است. سپاسگزار این همت بلندم.»
عبور از سقفهای تاریخی؛ ثبت رکورد 730 میلیون مترمکعب
در واقع این نخستین بار نیست که رکورد برداشت گاز از پارس جنوبی در دولت چهاردهم شکسته میشود. دستاوردهای تولیدی شرکت نفت و گاز پارس در زمستانهای 1403 و 1404 به ثبت رکوردهای کمسابقه در برداشت روزانه گاز غنی از میدان مشترک پارس جنوبی انجامیده است. در زمستان 1403 برداشت روزانه گاز غنی از این میدان به ارقام 710، 712، 714 و سرانجام 716 میلیون مترمکعب رسید.
این روند فزاینده در سال 1404 نیز ادامه یافت و پس از ثبت تولیدهای 718، 722، 723، 725 و 727 میلیون مترمکعب، در بهمن 1404 بالاترین نصاب تولید در تاریخ دو دهه بهرهبرداری از میدان پارس جنوبی با رقم 730 میلیون مترمکعب گاز غنی در روز به ثبت رسید؛ رکوردی که نشاندهنده حداکثرسازی ظرفیت تولید در شرایط اوج مصرف و نقش حیاتی این میدان در پایداری شبکه گاز کشور است.
رکوردشکنی تولید در بزرگترین میدان مشترک گازی جهان البته با همت کارکنان این صنعت به ثبت رسیده است و مجموعهای از عوامل از تعمیرات اساسی گرفته تا بهره برداری از 14 چاه جدید این رکوردها را محقق کرده است.
نبرد با افت فشار، افزایش تولید در نیمه دوم عمر میدان
رکوردشکنی تولید در بزرگترین میدان مشترک گازی جهان، در شرایطی محقق شده که کاهش فشار مخزن بهطور طبیعی باید به افت تولید منجر شود. با این حال، اجرای مجموعهای از اقدامهای هدفمند ازجمله تعمیرات اساسی، حفاری چاههای جدید و بهینهسازی تجهیزات، نهتنها افت تولید را مهار کرده، بلکه مسیر افزایش تولید را هموار کرده است.
انقلاب بهرهوری در دریا؛ تعمیرات سریعتر، تولید بیشتر
در سال 1404 تعمیرات اساسی 35 سکوی فراساحلی میدان مشترک پارس جنوبی در مدتزمان 179 روز انجام شد؛ اقدامی که با صرف حدود 160 هزار نفرساعت کار و صدور بیش از 16 هزار دستور کار عملیاتی همراه بود. این در حالی است که در سال 1403 تعمیرات 33 سکو در مدت 207 روز انجام شده بود. کاهش زمان تعمیرات اساسی، به افزایش یک میلیارد و 500 میلیون مترمکعبی برداشت گاز غنی و تحویل روزانه معادل 21 میلیون مترمکعب گاز بیشتر به شبکه سراسری منجر شده است؛ دستاوردی که از منظر بهرهوری عملیاتی، رکوردی قابلتوجه به شمار میآید.
این دستاورد نشان داد ارتقای بهرهوری عملیاتی بدون نیاز به سرمایهگذاریهای سنگین توسعهای نیز امکانپذیر است؛ رویکردی که بهویژه در شرایط محدودیت منابع مالی میتواند به عنوان الگویی در مدیریت بهینه داراییها استفاده شود.
احیای فاز مرزی، جهش 100 درصدی تولید در فاز 11
طرح توسعه فاز 11 پارس جنوبی بهعنوان آخرین فاز توسعهنیافته از این میدان در حال انجام است. برداشت روزانه گاز غنی از فاز 11 پارس جنوبی در پایان مرداد 1403 بیش از 12 میلیون مترمکعب بود.
توسعه این فاز مرزی از ابتدای دولت چهاردهم با جدیت بیشتری دنبال شد، به طوری که در بخش عملیات حفاری، اکنون دهمین حلقه چاه موقعیت SPD11B نیز وارد مدار تولید شده و برداشت گاز غنی از این فاز را به 24 میلیون و 300 هزار مترمکعب در روز (معادل 858 میلیون فوتمکعب در روز) رسانده است که رشد تولید بیش از 100 درصدی از این فاز را در دولت چهاردهم نشان میدهد.
با تکمیل و به مدار آمدن دهمین چاه توسعهای فاز 11 پارس جنوبی، برداشت روزانه گاز غنی از این موقعیت مرزی بیش از 2 میلیون مترمکعب افزایش یافته است.
نقش کلیدی چاههای درونمیدانی به عنوان نسخه سریع افزایش تولید
بر اساس تازهترین آمارهای اعلامشده، بهرهبرداری کامل از چهار حلقه چاه در قالب طرح حفاری چاههای درونمیدانی در دولت چهاردهم، افزایش حدود 7 میلیون مترمکعبی ظرفیت برداشت روزانه گاز غنی از پارس جنوبی را به همراه داشته است، همچنین با حفاری و تکمیل دو حلقه چاه دیگر این طرح نیز طی دو ماه اخیر، برای برداشت روزانه 3 میلیون و 500 هزار مترمکعب گاز غنی ظرفیتسازی شده است؛ ارقامی که اگرچه در مقیاس کل تولید میدان ممکن است محدود به نظر برسد، از منظر مدیریت افت برداشت میدان و جلوگیری از کاهش تدریجی توان برداشت، اهمیتی راهبردی دارد و میتوان برداشت آن را با تولید از یک میدان گازی کوچکمقیاس در میان میدانهای خشکی کشور مقایسه کرد.
یکی از ویژگیهای برجسته حفاری چاههای درونمیدانی، اثرگذاری سریعتر آن بر تولید است. از مرحله مهندسی تا حفاری، تکمیل و اتصال چاه به شبکه تولید، این مسیر بهمراتب هموارتر از پروژههای بزرگی همچون توسعه جدید میدانهای یا طرح فشارافزایی طی میشود.
افزایش فوری ظرفیت با یک چاه جدید فاز 13
از دیگر اقدامهای انجامشده برای ثبت رکورد تولید 730 میلیون مترمکعب گاز در میدان مشترک پارس جنوبی میتوان به تولیدی شدن یک حلقه چاه جدید در فاز 13 اشاره کرد که با بهرهبرداری از این چاه، تولید روزانه گاز از فاز 13 پارس جنوبی بیش از یک میلیون و 500 هزار مترمکعب افزایش یافت.
ظرفیت تولید این حلقه چاه 60 میلیون فوتمکعب در روز (معادل بیش از 1.5 میلیون مترمکعب) است و با بهرهبرداری از آن، مقدار تولید از فاز 13 پارس جنوبی افزایش یافت که نقش مؤثری در مدیریت تراز گازی کشور ایفا میکند.
همچنین اجرای موفقیتآمیز عملیات اسیدکاری گسترده روی سه حلقه چاه سکوی SPD13B، منجر به بهبود قابل توجه شرایط جریاندهی چاهها و ارتقای عملکرد تولیدی این سکو شده و نقشی مهم در تحقق اهداف تولیدی میدان گازی پارس جنوبی ایفا کرده است.
تابآوری در شرایط بحران، بازگشت سریع فاز 14 به مدار تولید
تولید فاز 14 در بخش فراساحلی نیز با تکمیل دو حلقه چاه جدید در ماههای اخیر حدود 4 میلیون مترمکعب در روز افزایش یافته است. در کنار این اقدامها، پالایشگاه فاز 14 پارس جنوبی در جریان حمله رژیم صهیونیستی به زیرساختهای انرژی کشور دچار آسیب شد؛ حملهای که بخشی از واحدهای این پالایشگاه را هدف قرار داد و به بروز خسارات فنی و توقف بخشی از ظرفیت عملیاتی آن منجر شد. این اقدام خصمانه افزون بر ابعاد سیاسی و امنیتی، از منظر فنی و اقتصادی نیز چالشهایی را برای تداوم تولید ایجاد کرد.
البته با اجرای برنامههای فنی و عملیاتی، واحد آسیبدیده مهار و فرآیند بازسازی و احیای ظرفیت تولید بالافاصله آغاز شد. این روند نشان داد با وجود بروز حمله و خسارت، تابآوری عملیاتی صنعت گاز کشور و توان مهندسی داخلی، امکان بازگشت سریع به مدار تولید و کاهش آثار منفی چنین رویدادهایی را فراهم کرده است.
نقش کلیدی خطوط لوله و ایمنسازی چاهها در فاز 16
ایمنسازی چاهها و بهرهبرداری از بخش خشکی خط لوله جدید در فاز 16 پارس جنوبی ازجمله اقدامهای مؤثر انجامشده در دولت چهاردهم بود که نقش مهمی در پایداری برداشت و انتقال گاز به پالایشگاه خشکی ایفا کرده است.
توسعه ناوگان حفاری برای تثبیت تولید
افزایش بیش از دو برابری تعداد دکلهای حفاری مستقر در میدان مشترک پارس جنوبی نیز در ثبت رکورد جدید تولید گاز مؤثر بوده است. با توسعه ناوگان حفاری و افزایش تعداد دکلها به 10 دستگاه، روند افزایش ظرفیت تولید گاز کشور بهطور محسوسی تقویت شد.
بهینهسازی تجهیزات و افزایش راندمان چاهها
بازطراحی و تعویض کیج شیر کاهنده یکی از چاههای فاز 19 این میدان مشترک در مسیر پایدارسازی تولید گاز پارس جنوبی با موفقیت انجام شد. پروژه بازطراحی و تعویض کیج شیر کاهنده یکی از چاههای سکوی SPD19B با تلاش متخصصان نفت و گاز پارس اجرا شد؛ اقدامی که افزایش 30 میلیون فوتمکعبی برداشت گاز در سکوهای 19A و 19B را به دنبال داشت.
با توجه به انجام موفق این پروژه و اهمیت اجرای آن بهمنظور استفاده بهینه از توان تولیدی چاهها، بازطراحی کیج شیر کاهنده برای دیگر چاههای سکوهای پارس جنوبی نیز در دستور کار قرار گرفته است.
تمرکز بر چاههای نیمهتمام، عملیاتی شدن 14 چاه جدید
تمرکز بر چاههای نیمهتمام هم پایداری تولید در پارس جنوبی را به همراه داشت. تورج دهقانی، مدیرعامل شرکت نفت و گاز پارس با اشاره به اینکه ظرف 15 ماه گذشته تمرکز این شرکت بر تولیدی کردن چاههای نیمهکاره قرار گرفته است، بیان کرد: با توجه به ضرورت تسریع در تولیدی شدن این چاهها با وجود محدودیتهای منابع مالی، در مدت زمان یادشده حدود 25 میلیون مترمکعب ظرفیت تولید پایدار روزانه ایجاد شده است، در حالی که درمجموع سه سال گذشته مطابق آمارهای موجود، 11 میلیون مترمکعب به تولید این میدان افزوده شده است.
درمجموع در دوره فعالیت دولت چهاردهم، 14 حلقه چاه جدید در میدان مشترک پارس جنوبی، شامل 4 حلقه چاه در قالب طرح حفاریهای درونمیدانی (اینفیل) و 10 حلقه چاه توسعهای در فازهای 11، 13 و 14 عملیاتی شد که حدود 25 میلیون مترمکعب در روز به ظرفیت تولید گاز در این میدان افزوده است؛ افزایشی که نقشی مهم در جبران بخشی از افت طبیعی تولید و پایداری عرضه گاز در فصلهای سرد ایفا کرده و تراز انرژی کشور را بهبود بخشیده است.
بهرهبرداری از این چاهها، افزون بر تثبیت سطح تولید، زمینه ثبت رکوردهای جدید برداشت گاز را فراهم کرده و نقشی مؤثر در حفظ تراز گازی کشور، کاهش ناترازی انرژی و محدود کردن ریسک اعمال محدودیت برای بخشهای خانگی، صنعتی، نیروگاهی و... داشته است.